27/02/2026
კვლევიდან პრაქტიკამდე:
დასავლეთ საქართველოში მიგრაციის სოციალურ მიზეზებსა და შედეგებზე რეაგირება
ავტორი: ლინდა ჩიხლაძე
ეს სტატია ემყარება ტრავმა-ორიენტირებულ მიდგომას და მიზნად ისახავს მხარდაჭერის გამოცდილების გაზიარებას. ტექსტი არ წარმოადგენს შეფასებას მიგრაციასთან დაკავშირებული ინდივიდუალური გადაწყვეტილებების შესახებ.
პრეისტორია: რატომ და როგორ შეიქმნა სამოქალაქო ინიციატივები?
ქალთა ფონდი „სოხუმის“ მონიტორინგისა და ადვოკატირების ჯგუფმა, თემის ლიდერებთან და ახალგაზრდებთან თანამშრომლობით, ჩაატარა დისკუსიებისა და საკონსულტაციო შეხვედრების სერია - სულ 30 შეხვედრა, 3 შეხვედრა თითო მუნიციპალიტეტში: ჩოხატაური, წყალტუბო, ქუთაისი, ხონი, თერჯოლა, ვანი, სენაკი, ზუგდიდი, წალენჯიხა და ხობი.
შეხვედრები დაეყრდნო ფონდის კვლევას „რატომ მიდიან ქალები?“, რომელმაც აჩვენა, რომ ქალთა მიგრაციის განწყობები უკიდურესად მაღალია და მას მრავალგანზომილებიანი მიზეზები აქვს: ეკონომიკური, სოციალური, გენდერული და უფლებრივი. რესპონდენტების 67%-ს ერთხელ მაინც უფიქრია მიგრაციაზე, როგორც საკუთარი და ოჯახის მდგომარეობის გაუმჯობესების ერთადერთ გზაზე. მიგრაციაზე ფიქრობს გამოკითხულთა 30%, ხოლო 37%-ს წარსულში ჰქონია ასეთი განზრახვა. მიგრაციის განზრახვა ყველაზე მაღალია 18-24 წლის ქალებში (51%), რაც ასახავს მათ მაღალ მიგრაციულ განწყობას განათლებისა და დასაქმების შეზღუდული შესაძლებლობების ფონზე. 25-44 წლის ეკონომიკურად აქტიურ ქალებში ეს მაჩვენებელი 32-33%-ია, რაც ზრდის შრომითი რესურსების დაკარგვისა და დემოგრაფიული სტრუქტურის გაუარესების რისკს[1].
ამ პროცესში ერთი რამე ძალიან მკაფიოდ დავინახეთ: მოქალაქეებს სჭირდებათ არა მხოლოდ ინფორმაცია, არამედ პრაქტიკული მხარდაჭერის სერვისები ადგილებზე.
ამ საჭიროებაზე საპასუხოდ თითოეულ თემში შეიქმნა სამოქალაქო ინიციატივები, რომელსაც ფონდი „სოხუმის“ მონიტორინგისა და ადვოკატირების ჯგუფის წევრები: თეა გოლეთიანი, ემა კამკია და გურანდა გვანცელაძე უწევდნენ ფასილიტირებას.
I. ფონდი „სოხუმის“ სტრატეგია:
რა დგას სამოქალაქო ინიციატივების უკან?
ინიციატივები არ იყო ერთჯერადი ღონისძიებები. მუშაობა ოთხი ურთიერთდაკავშირებული მიმართულებით, თანმიმდევრულად და სისტემურად განხორციელდა:
- ინფორმირება და ცნობიერების ამაღლება;
- უსაფრთხო სივრცეების შექმნა;
- ეკონომიკური და სოციალური გაძლიერება;
- ოჯახური და თაობათაშორისი კავშირის გამყარება;
თითოეულ მუნიციპალიტეტში ინიციატივები მართალია განსხვავებული ფორმით განხორციელდა, თუმცა ერთიანი, საერთო ლოგიკით:
- ახალგაზრდული ჯგუფები ჩაერთნენ საინფორმაციო კამპანიებში და გახდნენ თანატოლების მხარდამჭერები,
- პედაგოგები იქცნენ ინფორმაციის გამავრცელებლებად და დამაკავშირებელ რგოლებად სკოლასა და ოჯახს შორის,
- ქალთა ჯგუფებმა დაიწყეს არსებული სერვისების გამოყენება და ერთმანეთის ინფორმირება,
- მუნიციპალურმა სივრცეებმა - ბაღებმა, ბიბლიოთეკებმა, სათემო ცენტრებმა - აიღეს მხარდაჭერის პლატფორმის ფუნქცია.
ამ მუშაობის მთავარი ნიშა იყო უსაფრთხო ენა და სპეციალისტების ჩართულობა - ფსიქოლოგების, სოციალური მუშაკების, პედაგოგების, ექიმების.
ეს ქმნიდა სივრცეს, სადაც მონაწილეები არ გრძნობდნენ თავს შეფასებულად, არ ერიდებოდნენ კითხვების დასმას და ნელ-ნელა იწყებდნენ საკუთარ გამოცდილებაზე საუბარს.
როგორც ერთ-ერთმა მონაწილემ აღნიშნა ერთ-ერთ შეხვედრაზე: „აქ პირველად ვიგრძენი, რომ ამ თემაზე საუბარი შეიძლება მშვიდად.“
ეს არის სწორედ ის საფუძველი, რომელზეც შემდეგ დაფუძნდა თითოეული კონკრეტული სამოქალაქო ინიციატივა სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში.
III. ემოციური მხარდაჭერა და თაობათაშორისი კავშირები
ქუთაისი - ბაღი, როგორც ემოციური ხიდი
ქუთაისის N13 ბაღში განხორციელებული ინიციატივა გახდა პრეცედენტული: ბაღი, როგორც სივრცე, რომელიც აძლიერებს მიგრანტ მშობელსა და ბავშვს შორის ემოციურ კავშირს.
- მშობლებთან დამყარდა რეგულარული ონლაინ კომუნიკაცია,
- ბავშვები ვიდეოზარებით ერთვებოდნენ მშობლებთან,
- ბაღში ჩატარდა “მშობელთა კლუბის” შეხვედრები სპეციალისტების მონაწილეობით,
- მიგრანტი მამები ჩაერთნენ ბავშვებთან აქტივობებში.
ეს ინიციატივა უკვე ინერგება სხვა ბაღებში გამოცდილების გაზიარებისა და გაფართოების (მულტიფიცირების) მიზნით.
ხობი - თაობათაშორისი დიალოგი და ახალგაზრდების ხმა ხობში
განხორციელებულმა ინიციატივამ შექმნა სივრცე, სადაც ახალგაზრდები, პედაგოგები, მშობლები ერთმანეთთან ღიად და უსაფრთხოდ საუბრობდნენ მიგრაციაზე.შეხვედრები მოიცავდა დისკუსიებს, ფილმის ჩვენებებს, ინტელექტუალურ თამაშებსა და საერთო სამკითხველო შეხვედრებს.
მნიშვნელოვანი იყო ის, რომ პროცესში ჩართულები იყვნენ როგორც მიგრანტი ოჯახების შვილები, ასევე ადგილობრივი და ეკომიგრანტი ახალგაზრდები, რაც ქმნიდა დიალოგის შესაძლებლობას განსხვავებული გამოცდილებების მქონე მოქალაქეებს შორის.
ახალგაზრდების აზრით, „საჭიროა დიდი სიფრთხილე, რათა დაცული იყოს პრინციპი - „არ ავნო“! მათი შეფასებით, „მიგრანტების შვილებს ხშირად აქვთ ფსიქოლოგიური პრობლემები. გაუცხოება თანატოლებთან. სოციუმს უჭირს მიიღოს ის, რომ ისინი უკეთეს მატერიალურ პირობებში არიან და გაუცხოება და ამისგან დისკომფორტი კიდევ უფრო ძლიერდება მოზარდებში“.
ინიციატივის ფარგლებში შეიქმნა „თოლისკურში“ შეიქმნა სივრცე - საგანმანათლებლო და სოციალური გარემო, სადაც ახალგაზრდებს აქვთ შესაძლებლობა ერთად ისწავლონ, წაიკითხონ, იფიქრონ და გააკეთონ გაცნობიერებული არჩევანი.
აქ ჩამოყალიბდა მკითხველთა კლუბი, რომელიც აერთიანებს სხვადასხვა გამოცდილების მქონე ახალგაზრდებს. კლუბში ისინი მუშაობენ კრიტიკული აზროვნების, მედიაწიგნიერებისა და კომუნიკაციის უნარების განვითარებაზე.
პედაგოგებმა აღნიშნეს, რომ: „აქამდე არ გვქონდა ასეთი ღრმა დაკვირვება იმაზე, რა გავლენა აქვს მიგრაციას ბავშვების სოციალურ და ემოციურ მდგომარეობაზე.“
ინიციატივის განმავლობაში ახალგაზრდებმა ასევე:
ამ პროცესმა აჩვენა, რომ მოზარდების მხარდაჭერა პირდაპირ უკავშირდება მათ ემოციურ კეთილდღეობასა და სოციალურ ინტეგრაციას.
განხორციელებულმა ინიციატივამ შექმნა სივრცე, სადაც ახალგაზრდები, პედაგოგები, მშობლები ერთმანეთთან ღიად და უსაფრთხოდ საუბრობდნენ მიგრაციაზე.შეხვედრები მოიცავდა დისკუსიებს, ფილმის ჩვენებებს, ინტელექტუალურ თამაშებსა და საერთო სამკითხველო შეხვედრებს.
მნიშვნელოვანი იყო ის, რომ პროცესში ჩართულები იყვნენ როგორც მიგრანტი ოჯახების შვილები, ასევე ადგილობრივი და ეკომიგრანტი ახალგაზრდები, რაც ქმნიდა დიალოგის შესაძლებლობას განსხვავებული გამოცდილებების მქონე მოქალაქეებს შორის.
ახალგაზრდების აზრით, „საჭიროა დიდი სიფრთხილე, რათა დაცული იყოს პრინციპი - „არ ავნო“! მათი შეფასებით, „მიგრანტების შვილებს ხშირად აქვთ ფსიქოლოგიური პრობლემები. გაუცხოება თანატოლებთან. სოციუმს უჭირს მიიღოს ის, რომ ისინი უკეთეს მატერიალურ პირობებში არიან და გაუცხოება და ამისგან დისკომფორტი კიდევ უფრო ძლიერდება მოზარდებში“.
ინიციატივის ფარგლებში შეიქმნა „თოლისკურში“ შეიქმნა სივრცე - საგანმანათლებლო და სოციალური გარემო, სადაც ახალგაზრდებს აქვთ შესაძლებლობა ერთად ისწავლონ, წაიკითხონ, იფიქრონ და გააკეთონ გაცნობიერებული არჩევანი.
აქ ჩამოყალიბდა მკითხველთა კლუბი, რომელიც აერთიანებს სხვადასხვა გამოცდილების მქონე ახალგაზრდებს. კლუბში ისინი მუშაობენ კრიტიკული აზროვნების, მედიაწიგნიერებისა და კომუნიკაციის უნარების განვითარებაზე.
პედაგოგებმა აღნიშნეს, რომ: „აქამდე არ გვქონდა ასეთი ღრმა დაკვირვება იმაზე, რა გავლენა აქვს მიგრაციას ბავშვების სოციალურ და ემოციურ მდგომარეობაზე.“
ინიციატივის განმავლობაში ახალგაზრდებმა ასევე:
- მოაწყვეს ფილმის ჩვენებები მიგრაციის თემაზე,
- გააკეთეს პოდკასტები,
- ჩაატარეს ინტელექტუალური თამაშები,
- გაავრცელეს ინფორმაცია თემში.
ამ პროცესმა აჩვენა, რომ მოზარდების მხარდაჭერა პირდაპირ უკავშირდება მათ ემოციურ კეთილდღეობასა და სოციალურ ინტეგრაციას.
ხონი - ქალების ეკონომიკური გაძლიერებისათვის პირობების შექმნა
ხონში გამოიკვეთა პრობლემა: ქალები ვერ ესწრებოდნენ საგანმანათლებლო შეხვედრებს, რადგან ბავშვის დატოვება უჭირდათ.
პასუხად შეიქმნა ბავშვთა მეგობრული სივრცე სათემო ცენტრში.
პარალელურად ჩატარდა:
„ჩვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო, რომ ოჯახებში დაიწყო საუბარი იმაზე, რაზეც ადრე დუმდნენ, როგორ გრძნობს თავს ბავშვი, რას ნიშნავს წასვლა, რა შეიძლება დარჩენილმა ადამიანმა გააკეთოს. როცა ეს კითხვები ხმამაღლა ისმის, გადაწყვეტილებაც სხვანაირად მიიღება, უფრო ფრთხილად და შეთანხმებით,“ - ემა კამკია, ფასილიტატორი.
ხონში გამოიკვეთა პრობლემა: ქალები ვერ ესწრებოდნენ საგანმანათლებლო შეხვედრებს, რადგან ბავშვის დატოვება უჭირდათ.
პასუხად შეიქმნა ბავშვთა მეგობრული სივრცე სათემო ცენტრში.
პარალელურად ჩატარდა:
- საინფორმაციო შეხვედრები
- ფსიქოლოგის ჩართულობით სესიები
- მხარდაჭერის სერვისებზე ინფორმირება
„ჩვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო, რომ ოჯახებში დაიწყო საუბარი იმაზე, რაზეც ადრე დუმდნენ, როგორ გრძნობს თავს ბავშვი, რას ნიშნავს წასვლა, რა შეიძლება დარჩენილმა ადამიანმა გააკეთოს. როცა ეს კითხვები ხმამაღლა ისმის, გადაწყვეტილებაც სხვანაირად მიიღება, უფრო ფრთხილად და შეთანხმებით,“ - ემა კამკია, ფასილიტატორი.
IV. თემის შიგნით ფსიქო-სოციალური მხარდაჭერა
ჩოხატაურის, ვანისა და თერჯოლის მუნიციპალიტეტებში განხორციელებულმა ინიციატივებმა აჩვენა, რომ თემის შიგნით ფსიქო-სოციალური მხარდაჭერა შეიძლება შეიქმნას სწავლისა და ერთობლივი მუშაობის პროცესში.
გურანდას ფასილიტაციითა და ფსიქოლოგის ჩართულობით, ქალებმა, პედაგოგებმა და ახალგაზრდებმა დაიწყეს იმ უნარების გამომუშავება, რომლებიც აუცილებელია ბავშვების და ოჯახების მხარდასაჭერად მიგრაციის პირობებში —
როგორ ესაუბრონ ბავშვს მიგრაციაზე, როგორ ამოიცნონ ემოციური სირთულეები და როგორ არ დარჩნენ მარტო ამ პასუხისმგებლობაში.
ინიციატივის ფარგლებში:
- 100-ზე მეტმა მოზარდმა მიიღო ინფორმაცია მიგრაციის სოციალურ გავლენებზე
- 50-ზე მეტმა ქალმა მიიღო ინფორმაცია სერვისებზე
- თითოეულ მუნიციპალიტეტში ჩამოყალიბდა პედაგოგებისა და ახალგაზრდების მხარდამჭერი ჯგუფები
ჩოხატაური - „ბებიების კლუბი“, როგორც ზრუნვის წრე
ჩოხატაურში შეიქმნა „ბებიების კლუბი“, სადაც მიგრანტი ბავშვების ბებოები თანდათან იქცნენ საოჯახო მხარდაჭერის მთავარ გმირებად.
ფსიქოლოგის ჩართულობით ისინი ერთად სწავლობდნენ:
- როგორ ესაუბრონ ბავშვს მიგრაციაზე ისე, რომ არ დააშინონ,
- როგორ შეინარჩუნონ ემოციური კავშირი მშობელთან დისტანციიდან,
- როგორ დაეხმარონ ბავშვს ყოველდღიურ ადაპტაციაში.
„მეგონა, მთავარია, ჩემს შვილიშვილთან საერთო ენა მქონოდა, მაგრამ ვერ ვხედავდი, რამდენად უჭირდა მას მშობლებთან კომუნიკაცია. ახლა ყველაფერს სხვანაირად ვუყურებ და ვცდილობ, უფრო მეტად მოვუსმინო.“
ამ პროცესმა ბებიებისთვისაც შექმნა ზრუნვის გარემო. სივრცე, სადაც პასუხისმგებლობა ნაწილდება სკოლასთან, სპეციალისტებთან და თემის სხვა აქტიურ წევრებთან ერთად და ბებიები აღარ რჩებიან მარტო ამ მძიმე როლში.
ვანი და თერჯოლა - როცა სკოლა ხდება მხარდაჭერის სივრცე
ვანში და თერჯოლაში ახალგაზრდული ჯგუფები და პედაგოგები ჩაერთნენ საინფორმაციო კამპანიებში და თანდათან იქცნენ თემში ცვლილების გამტარებად.
სკოლაში ჩატარებულ შეხვედრებზე საუბარი შეეხო:
ერთ-ერთმა პედაგოგმა აღნიშნა: „როცა უკეთ ვხვდებით ბავშვის ემოციურ მდგომარეობას, სხვანაირად ვესაუბრებით, უფრო ფრთხილად და ყურადღებით.“
ამ მუშაობის შედეგად თემში გაჩნდა ის, რაც ადრე ნაკლებად იყო გამოკვეთილი - კოლექტიური ზრუნვა.
სამშობლოში დარჩენილი მოზარდები უფრო თამამად საუბრობენ საკუთარ განცდებზე, პედაგოგები უფრო ყურადღებით აკვირდებიან მათ მდგომარეობას,
ოჯახები კი უფრო შეგნებულად ინარჩუნებენ კავშირს მიგრანტ მშობლებთან.
ნელ-ნელა ჩნდება ნდობა და უსაფრთხოების განცდა, რომელიც ბავშვისათვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დაცვაა.
„ჩვენი მუშაობის შედეგად თემში გაჩნდა ადამიანების ჯგუფები, რომლებიც უკვე თვითონ აგრძელებენ მხარდაჭერას - პედაგოგები, ბებიები, ახალგაზრდები. ეს ნიშნავს, რომ დახმარება აღარ არის ერთჯერადი, ის ხდება ყოველდღიური პრაქტიკა,“ - გურანდა გვანცელაძე
ვანში და თერჯოლაში ახალგაზრდული ჯგუფები და პედაგოგები ჩაერთნენ საინფორმაციო კამპანიებში და თანდათან იქცნენ თემში ცვლილების გამტარებად.
სკოლაში ჩატარებულ შეხვედრებზე საუბარი შეეხო:
- მიგრაციის სოციალურ გავლენებს
- ძალადობის პრევენციას
- სერვისებზე წვდომას
- უსაფრთხო კომუნიკაციას
ერთ-ერთმა პედაგოგმა აღნიშნა: „როცა უკეთ ვხვდებით ბავშვის ემოციურ მდგომარეობას, სხვანაირად ვესაუბრებით, უფრო ფრთხილად და ყურადღებით.“
ამ მუშაობის შედეგად თემში გაჩნდა ის, რაც ადრე ნაკლებად იყო გამოკვეთილი - კოლექტიური ზრუნვა.
სამშობლოში დარჩენილი მოზარდები უფრო თამამად საუბრობენ საკუთარ განცდებზე, პედაგოგები უფრო ყურადღებით აკვირდებიან მათ მდგომარეობას,
ოჯახები კი უფრო შეგნებულად ინარჩუნებენ კავშირს მიგრანტ მშობლებთან.
ნელ-ნელა ჩნდება ნდობა და უსაფრთხოების განცდა, რომელიც ბავშვისათვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დაცვაა.
„ჩვენი მუშაობის შედეგად თემში გაჩნდა ადამიანების ჯგუფები, რომლებიც უკვე თვითონ აგრძელებენ მხარდაჭერას - პედაგოგები, ბებიები, ახალგაზრდები. ეს ნიშნავს, რომ დახმარება აღარ არის ერთჯერადი, ის ხდება ყოველდღიური პრაქტიკა,“ - გურანდა გვანცელაძე
V. ქალთა გაძლიერება, სივრცეები და შესაძლებლობები
ჩვენი თითოეული ინიციატივა იქ დაიწყო, სადაც ქალები ხშირად პაუზდებიან, არჩევანის არქონის წერტილში. თეა გოლეთიანის ინიციატივები გამოირჩეოდა პრაქტიკული და კომპლექსური ხასიათით.
როდესაც ქალი ამბობს, რომ წასვლა უნდა, ხშირად ეს არ არის მხოლოდ სურვილი.
ეს არის პასუხი იმ რეალობაზე, სადაც:
- არ არის სამუშაო ადგილი,
- არ არის ინფორმაცია,
- არ არსებობს მხარდაჭერის სივრცე.
სენაკი - ქალების გაძლიერება უნარებითა და ინფორმაციით
სენაკში ორ ქალს მიეცა შესაძლებლობა შეესწავლათ მანიკურის პროფესია. ორი ადამიანი თითქოს მცირე რიცხვია, მაგრამ სინამდვილეში ეს არის ორი ისტორია, სადაც ქალებს პირველად გაუჩნდა არჩევანის გაკეთების შესაძლებლობა.
ერთ-ერთმა მონაწილემ გვითხრა: „აქამდე ვფიქრობდი, რომ ერთადერთი გზა იყო წასვლა. ახლა ვიცი, რომ შემიძლია აქვე ვიმუშაო და საკუთარი შემოსავალი მქონდეს. ეს ჩემთვის ძალიან დიდი მხარდაჭერაა.“
ტრენინგი არ დასრულებულა ცოდნით. ქალებს გადაეცათ ინვენტარიც, რაც მათ საშუალებას აძლევს საკუთარი მცირე საქმიანობა დაიწყონ.
ეს არის მნიშვნელოვანი განსხვავება, რადგან ის ცვლის ქალის მდგომარეობას, მას აღარ აქვს მხოლოდ ერთი გამოსავალი (წასვლა), არამედ ჩნდება ალტერნატივა საკუთარ თემში, რაც ამცირებს იძულებითი მიგრაციის რისკს და ზრდის მის ეკონომიკურ და პირად დამოუკიდებლობას: ცოდნა → პრაქტიკა → შემოსავალი → სტაბილურობა.
ზუგდიდის მუნიციაპლიტეტი - როცა ინფორმაცია ქალებისათვის ხელმისაწვდომია
ზუგდიდში შეხვედრები ჩატარდა არა ცენტრში, არამედ ქალაქს მოშორებულ თემებში: ხურჩაში, კახათში, შამგონაში. იქ, სადაც ხშირად ინფორმაცია საერთოდ ვერ აღწევს.
60-ზე მეტ ქალთან შეხვედრა არ იყო უბრალოდ ლექცია, დისკუსია და ა.შ. ეს იყო მსჯელობა იმაზე, რა ქმედითი მხარდამჭერი და გამაძლიერებელი სერვისები არსებობს აქ და ახლა.
ერთ-ერთმა მონაწილემ თქვა: „ჩვენთან იშვიათად მოდის ვინმე და ასე გვიხსნიდეს ყველაფერს. აქ გავიგე პირველად, რომ დახმარება არსებობს და შეიძლება მივმართო შესაბამის უწყებას.“
ინფორმაცია ამ შემთხვევაში არ არის მხოლოდ ცოდნა. ეს არის წვდომა გადაწყვეტილებაზე. ინფორმაციის მეტად ხელმისაწვდომობისათვის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ქალებს ფონდი „სოხუმისგან“ გადაეცათ პრინტერი კომბაინი, საინფორმაციო ფურცლების დასაბეჭდად და გასავრცელებლად.
წალენჯიხა - როცა სივრცე ქმნის შესაძლებლობას
წალენჯიხაში პრობლემა ძალიან მარტივი იყო, მაგრამ არსებითი: ქალებს არ შეეძლოთ შეხვედრებზე დასწრება, რადგან ბავშვებთან დამტოვებელი არ ჰყავდათ.
ამაზე საპასუხოდ შევქმენით ბავშვთა მეგობრული სივრცე ბიბლიოთეკაში.
მარტივი, თბილი, უსაფრთხო კუთხე. სწორედ ამ პატარა სივრცემ გახსნა დიდი შესაძლებლობა: ქალებმა პირველად შეძლეს სტრესის გარეშე მოსვლა, მოსმენა, კითხვების დასმა და ჩართვა.
ერთ-ერთმა ქალმა თქვა: „პირველად მოვედი შეხვედრაზე ისე, რომ ბავშვზე არ ვნერვიულობდი. ეს ძალიან ბევრს ნიშნავს.“
როდესაც ქალი არ არის დაძაბული, ის უკეთ ისმენს, უკეთ ფიქრობს, უკეთ იღებს გადაწყვეტილებას.
წყალტუბო, კოპიტნარი - სივრცე, რომელიც მანამდე არ არსებობდა
კოპიტნარის დევნილთა კომპაქტურ დასახლებაში შეიქმნა არაფორმალური საგანმანათლებლო სივრცე ქალებისა და ახალგაზრდებისთვის. ადგილი, რომელიც მანამდე თემში არ არსებობდა. ეს არ არის უბრალოდ ოთახი. ეს არის სივრცე, სადაც უკვე შესაძლებელია:
- ისწავლო და გაიგო ახალი
- იკითხო და დასვა შეკითხვები
- შეხვდე სხვებს და გაიზიარო გამოცდილება
- და იგრძნო, რომ მარტო არ ხარ
ერთ-ერთმა მონაწილემ აღნიშნა: „ჩვენ აქამდე ასეთი ადგილი არ გვქონდა, სადაც შეგვეძლო ერთად შევკრებილიყავით და რაღაც ახალი გვესწავლა.“
ნელ-ნელა ეს სივრცე იქცა სოციალური მხარდაჭერის კერად. ადგილად, სადაც ქალებსა და ახალგაზრდებს შეუძლიათ არა მხოლოდ სწავლა, არამედ ერთმანეთის მხარდაჭერაც.
„როცა ქალს აქვს ინფორმაცია, უნარი და სივრცე, მას აქვს არჩევანი. სწორედ არჩევანია ის, რაც ამცირებს იძულებითი მიგრაციის რისკს,“ - თეა გოლეთიანი, ფასილიტატორი.
VI. ციფრული უსაფრთხოება და მიგრაცია
ათივე სამიზნე მუნიციპალიტეტის ქალებთან Zoom პლათფორმის გამოყენებით დამატებით ჩატარდა ვორქშოფები ციფრულ უსაფრთხოებასა და მიგრაციის საკითხებზე.
შეხვედრებზე განიხილეს:
- როგორ ამოიცნონ ონლაინ თაღლითობა და ყალბი შეთავაზებები;
- როგორ დაიცვან საკუთარი პერსონალური მონაცემები;
- როგორ გადაამოწმონ სამუშაო შეთავაზებები საზღვარგარეთ;
- რა რისკებს შეიძლება შეიცავდეს არალეგალური მიგრაცია;
- სამშობლოში დაბრუნებულ მიგრანტთა მხარდაჭერისა და საგრანტო პროექტები, როგორც IOM-ის, ასევე სახელმწიფო სერვისების შესახებ.
VII. რა შეიცვალა თემებში
ინიციატივების შედეგად:
- გაძლიერდა თემის შიგნით მხარდაჭერა
- გაიზარდა ქალთა ჩართულობა
- გაჩნდა ახალი სივრცეები
- გაძლიერდა მშობელ-შვილური კავშირები
- გაიზარდა ინფორმირებულობა და უსაფრთხოების შეგრძნება
რატომ არის ეს ყველაფერი მნიშვნელოვანი?
როდესაც ვსაუბრობთ ქალთა გაძლიერებაზე, ხშირად გვგონია, რომ ეს არის დიდი პროგრამები, დიდი დაფინანსება, დიდი ცვლილებები.
მაგრამ სინამდვილეში ცვლილება ხშირად იწყება ძალიან პატარა ნაბიჯით:
- უნარი
- სივრცე
- ინფორმაცია
- მხარდაჭერა
და ბოლოს, ყველაზე მნიშვნელოვანი
ეს ინიციატივები არ ეუბნება ქალს, რა უნდა გააკეთოს. ის ეუბნება: შენ შეგიძლია აირჩიო, შენ შეგიძლია დარჩე, შენ შეგიძლია წახვიდე, მაგრამ ახლა შენ გაქვს ინფორმაცია, უნარი და მხარდაჭერა. სწორედ აქ ჩნდება ის მთავარი განსხვავება, როცა გადაწყვეტილება აღარ არის იძულებითი, არამედ ის ხდება გააზრებული.
[1] რატომ მიდიან ქალები? ქალთა მიგრაციის გამომწვევი მიზეზების გენდერული განზომილება უფლებრივი მდგომარეობის, სოციალური ფაქტორებისა და ინტერსექციური მოწყვლადობის ჭრილში, გვ.3; ქალთა ფონდი „სოხუმი“, 2025 - https://fsokhumi.ge/index.php/ka/publikacia/informatia-zaladobis-tsinaagmdeg/item/15769-2025-07-08-16-30-02
ზუგდიდის მუნიციაპლიტეტი - როცა ინფორმაცია ქალებისათვის ხელმისაწვდომია
ზუგდიდში შეხვედრები ჩატარდა არა ცენტრში, არამედ ქალაქს მოშორებულ თემებში: ხურჩაში, კახათში, შამგონაში. იქ, სადაც ხშირად ინფორმაცია საერთოდ ვერ აღწევს.
60-ზე მეტ ქალთან შეხვედრა არ იყო უბრალოდ ლექცია, დისკუსია და ა.შ. ეს იყო მსჯელობა იმაზე, რა ქმედითი მხარდამჭერი და გამაძლიერებელი სერვისები არსებობს აქ და ახლა.
ერთ-ერთმა მონაწილემ თქვა: „ჩვენთან იშვიათად მოდის ვინმე და ასე გვიხსნიდეს ყველაფერს. აქ გავიგე პირველად, რომ დახმარება არსებობს და შეიძლება მივმართო შესაბამის უწყებას.“
ინფორმაცია ამ შემთხვევაში არ არის მხოლოდ ცოდნა. ეს არის წვდომა გადაწყვეტილებაზე. ინფორმაციის მეტად ხელმისაწვდომობისათვის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ქალებს ფონდი „სოხუმისგან“ გადაეცათ პრინტერი კომბაინი, საინფორმაციო ფურცლების დასაბეჭდად და გასავრცელებლად.
წალენჯიხა - როცა სივრცე ქმნის შესაძლებლობას
წალენჯიხაში პრობლემა ძალიან მარტივი იყო, მაგრამ არსებითი: ქალებს არ შეეძლოთ შეხვედრებზე დასწრება, რადგან ბავშვებთან დამტოვებელი არ ჰყავდათ.
ამაზე საპასუხოდ შევქმენით ბავშვთა მეგობრული სივრცე ბიბლიოთეკაში.
მარტივი, თბილი, უსაფრთხო კუთხე. სწორედ ამ პატარა სივრცემ გახსნა დიდი შესაძლებლობა: ქალებმა პირველად შეძლეს სტრესის გარეშე მოსვლა, მოსმენა, კითხვების დასმა და ჩართვა.
ერთ-ერთმა ქალმა თქვა: „პირველად მოვედი შეხვედრაზე ისე, რომ ბავშვზე არ ვნერვიულობდი. ეს ძალიან ბევრს ნიშნავს.“
როდესაც ქალი არ არის დაძაბული, ის უკეთ ისმენს, უკეთ ფიქრობს, უკეთ იღებს გადაწყვეტილებას.
წალენჯიხაში პრობლემა ძალიან მარტივი იყო, მაგრამ არსებითი: ქალებს არ შეეძლოთ შეხვედრებზე დასწრება, რადგან ბავშვებთან დამტოვებელი არ ჰყავდათ.
ამაზე საპასუხოდ შევქმენით ბავშვთა მეგობრული სივრცე ბიბლიოთეკაში.
მარტივი, თბილი, უსაფრთხო კუთხე. სწორედ ამ პატარა სივრცემ გახსნა დიდი შესაძლებლობა: ქალებმა პირველად შეძლეს სტრესის გარეშე მოსვლა, მოსმენა, კითხვების დასმა და ჩართვა.
ერთ-ერთმა ქალმა თქვა: „პირველად მოვედი შეხვედრაზე ისე, რომ ბავშვზე არ ვნერვიულობდი. ეს ძალიან ბევრს ნიშნავს.“
როდესაც ქალი არ არის დაძაბული, ის უკეთ ისმენს, უკეთ ფიქრობს, უკეთ იღებს გადაწყვეტილებას.
წყალტუბო, კოპიტნარი - სივრცე, რომელიც მანამდე არ არსებობდა
კოპიტნარის დევნილთა კომპაქტურ დასახლებაში შეიქმნა არაფორმალური საგანმანათლებლო სივრცე ქალებისა და ახალგაზრდებისთვის. ადგილი, რომელიც მანამდე თემში არ არსებობდა. ეს არ არის უბრალოდ ოთახი. ეს არის სივრცე, სადაც უკვე შესაძლებელია:
ერთ-ერთმა მონაწილემ აღნიშნა: „ჩვენ აქამდე ასეთი ადგილი არ გვქონდა, სადაც შეგვეძლო ერთად შევკრებილიყავით და რაღაც ახალი გვესწავლა.“
ნელ-ნელა ეს სივრცე იქცა სოციალური მხარდაჭერის კერად. ადგილად, სადაც ქალებსა და ახალგაზრდებს შეუძლიათ არა მხოლოდ სწავლა, არამედ ერთმანეთის მხარდაჭერაც.
„როცა ქალს აქვს ინფორმაცია, უნარი და სივრცე, მას აქვს არჩევანი. სწორედ არჩევანია ის, რაც ამცირებს იძულებითი მიგრაციის რისკს,“ - თეა გოლეთიანი, ფასილიტატორი.
კოპიტნარის დევნილთა კომპაქტურ დასახლებაში შეიქმნა არაფორმალური საგანმანათლებლო სივრცე ქალებისა და ახალგაზრდებისთვის. ადგილი, რომელიც მანამდე თემში არ არსებობდა. ეს არ არის უბრალოდ ოთახი. ეს არის სივრცე, სადაც უკვე შესაძლებელია:
- ისწავლო და გაიგო ახალი
- იკითხო და დასვა შეკითხვები
- შეხვდე სხვებს და გაიზიარო გამოცდილება
- და იგრძნო, რომ მარტო არ ხარ
ერთ-ერთმა მონაწილემ აღნიშნა: „ჩვენ აქამდე ასეთი ადგილი არ გვქონდა, სადაც შეგვეძლო ერთად შევკრებილიყავით და რაღაც ახალი გვესწავლა.“
ნელ-ნელა ეს სივრცე იქცა სოციალური მხარდაჭერის კერად. ადგილად, სადაც ქალებსა და ახალგაზრდებს შეუძლიათ არა მხოლოდ სწავლა, არამედ ერთმანეთის მხარდაჭერაც.
„როცა ქალს აქვს ინფორმაცია, უნარი და სივრცე, მას აქვს არჩევანი. სწორედ არჩევანია ის, რაც ამცირებს იძულებითი მიგრაციის რისკს,“ - თეა გოლეთიანი, ფასილიტატორი.
VI. ციფრული უსაფრთხოება და მიგრაცია
ათივე სამიზნე მუნიციპალიტეტის ქალებთან Zoom პლათფორმის გამოყენებით დამატებით ჩატარდა ვორქშოფები ციფრულ უსაფრთხოებასა და მიგრაციის საკითხებზე.
შეხვედრებზე განიხილეს:
- როგორ ამოიცნონ ონლაინ თაღლითობა და ყალბი შეთავაზებები;
- როგორ დაიცვან საკუთარი პერსონალური მონაცემები;
- როგორ გადაამოწმონ სამუშაო შეთავაზებები საზღვარგარეთ;
- რა რისკებს შეიძლება შეიცავდეს არალეგალური მიგრაცია;
- სამშობლოში დაბრუნებულ მიგრანტთა მხარდაჭერისა და საგრანტო პროექტები, როგორც IOM-ის, ასევე სახელმწიფო სერვისების შესახებ.
VII. რა შეიცვალა თემებში
ინიციატივების შედეგად:
- გაძლიერდა თემის შიგნით მხარდაჭერა
- გაიზარდა ქალთა ჩართულობა
- გაჩნდა ახალი სივრცეები
- გაძლიერდა მშობელ-შვილური კავშირები
- გაიზარდა ინფორმირებულობა და უსაფრთხოების შეგრძნება
რატომ არის ეს ყველაფერი მნიშვნელოვანი?
როდესაც ვსაუბრობთ ქალთა გაძლიერებაზე, ხშირად გვგონია, რომ ეს არის დიდი პროგრამები, დიდი დაფინანსება, დიდი ცვლილებები.
მაგრამ სინამდვილეში ცვლილება ხშირად იწყება ძალიან პატარა ნაბიჯით:
- უნარი
- სივრცე
- ინფორმაცია
- მხარდაჭერა
და ბოლოს, ყველაზე მნიშვნელოვანი
ეს ინიციატივები არ ეუბნება ქალს, რა უნდა გააკეთოს. ის ეუბნება: შენ შეგიძლია აირჩიო, შენ შეგიძლია დარჩე, შენ შეგიძლია წახვიდე, მაგრამ ახლა შენ გაქვს ინფორმაცია, უნარი და მხარდაჭერა. სწორედ აქ ჩნდება ის მთავარი განსხვავება, როცა გადაწყვეტილება აღარ არის იძულებითი, არამედ ის ხდება გააზრებული.
[1] რატომ მიდიან ქალები? ქალთა მიგრაციის გამომწვევი მიზეზების გენდერული განზომილება უფლებრივი მდგომარეობის, სოციალური ფაქტორებისა და ინტერსექციური მოწყვლადობის ჭრილში, გვ.3; ქალთა ფონდი „სოხუმი“, 2025 - https://fsokhumi.ge/index.php/ka/publikacia/informatia-zaladobis-tsinaagmdeg/item/15769-2025-07-08-16-30-02
ვანი და თერჯოლა - როცა სკოლა ხდება მხარდაჭერის სივრცე
ვანში და თერჯოლაში ახალგაზრდული ჯგუფები და პედაგოგები ჩაერთნენ საინფორმაციო კამპანიებში და თანდათან იქცნენ თემში ცვლილების გამტარებად.
სკოლაში ჩატარებულ შეხვედრებზე საუბარი შეეხო:
ერთ-ერთმა პედაგოგმა აღნიშნა: „როცა უკეთ ვხვდებით ბავშვის ემოციურ მდგომარეობას, სხვანაირად ვესაუბრებით, უფრო ფრთხილად და ყურადღებით.“
ამ მუშაობის შედეგად თემში გაჩნდა ის, რაც ადრე ნაკლებად იყო გამოკვეთილი - კოლექტიური ზრუნვა.
სამშობლოში დარჩენილი მოზარდები უფრო თამამად საუბრობენ საკუთარ განცდებზე, პედაგოგები უფრო ყურადღებით აკვირდებიან მათ მდგომარეობას,
ოჯახები კი უფრო შეგნებულად ინარჩუნებენ კავშირს მიგრანტ მშობლებთან.
ნელ-ნელა ჩნდება ნდობა და უსაფრთხოების განცდა, რომელიც ბავშვისათვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დაცვაა.
„ჩვენი მუშაობის შედეგად თემში გაჩნდა ადამიანების ჯგუფები, რომლებიც უკვე თვითონ აგრძელებენ მხარდაჭერას - პედაგოგები, ბებიები, ახალგაზრდები. ეს ნიშნავს, რომ დახმარება აღარ არის ერთჯერადი, ის ხდება ყოველდღიური პრაქტიკა,“ - გურანდა გვანცელაძე
ჩვენი თითოეული ინიციატივა იქ დაიწყო, სადაც ქალები ხშირად პაუზდებიან, არჩევანის არქონის წერტილში. თეა გოლეთიანის ინიციატივები გამოირჩეოდა პრაქტიკული და კომპლექსური ხასიათით.
როდესაც ქალი ამბობს, რომ წასვლა უნდა, ხშირად ეს არ არის მხოლოდ სურვილი.
ეს არის პასუხი იმ რეალობაზე, სადაც:
სენაკი - ქალების გაძლიერება უნარებითა და ინფორმაციით
სენაკში ორ ქალს მიეცა შესაძლებლობა შეესწავლათ მანიკურის პროფესია. ორი ადამიანი თითქოს მცირე რიცხვია, მაგრამ სინამდვილეში ეს არის ორი ისტორია, სადაც ქალებს პირველად გაუჩნდა არჩევანის გაკეთების შესაძლებლობა.
ერთ-ერთმა მონაწილემ გვითხრა: „აქამდე ვფიქრობდი, რომ ერთადერთი გზა იყო წასვლა. ახლა ვიცი, რომ შემიძლია აქვე ვიმუშაო და საკუთარი შემოსავალი მქონდეს. ეს ჩემთვის ძალიან დიდი მხარდაჭერაა.“
ტრენინგი არ დასრულებულა ცოდნით. ქალებს გადაეცათ ინვენტარიც, რაც მათ საშუალებას აძლევს საკუთარი მცირე საქმიანობა დაიწყონ.
ეს არის მნიშვნელოვანი განსხვავება, რადგან ის ცვლის ქალის მდგომარეობას, მას აღარ აქვს მხოლოდ ერთი გამოსავალი (წასვლა), არამედ ჩნდება ალტერნატივა საკუთარ თემში, რაც ამცირებს იძულებითი მიგრაციის რისკს და ზრდის მის ეკონომიკურ და პირად დამოუკიდებლობას: ცოდნა → პრაქტიკა → შემოსავალი → სტაბილურობა.
ზუგდიდის მუნიციაპლიტეტი - როცა ინფორმაცია ქალებისათვის ხელმისაწვდომია
ზუგდიდში შეხვედრები ჩატარდა არა ცენტრში, არამედ ქალაქს მოშორებულ თემებში: ხურჩაში, კახათში, შამგონაში. იქ, სადაც ხშირად ინფორმაცია საერთოდ ვერ აღწევს.
60-ზე მეტ ქალთან შეხვედრა არ იყო უბრალოდ ლექცია, დისკუსია და ა.შ. ეს იყო მსჯელობა იმაზე, რა ქმედითი მხარდამჭერი და გამაძლიერებელი სერვისები არსებობს აქ და ახლა.
ერთ-ერთმა მონაწილემ თქვა: „ჩვენთან იშვიათად მოდის ვინმე და ასე გვიხსნიდეს ყველაფერს. აქ გავიგე პირველად, რომ დახმარება არსებობს და შეიძლება მივმართო შესაბამის უწყებას.“
ინფორმაცია ამ შემთხვევაში არ არის მხოლოდ ცოდნა. ეს არის წვდომა გადაწყვეტილებაზე. ინფორმაციის მეტად ხელმისაწვდომობისათვის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ქალებს ფონდი „სოხუმისგან“ გადაეცათ პრინტერი კომბაინი, საინფორმაციო ფურცლების დასაბეჭდად და გასავრცელებლად.
წალენჯიხა - როცა სივრცე ქმნის შესაძლებლობას
წალენჯიხაში პრობლემა ძალიან მარტივი იყო, მაგრამ არსებითი: ქალებს არ შეეძლოთ შეხვედრებზე დასწრება, რადგან ბავშვებთან დამტოვებელი არ ჰყავდათ.
ამაზე საპასუხოდ შევქმენით ბავშვთა მეგობრული სივრცე ბიბლიოთეკაში.
მარტივი, თბილი, უსაფრთხო კუთხე. სწორედ ამ პატარა სივრცემ გახსნა დიდი შესაძლებლობა: ქალებმა პირველად შეძლეს სტრესის გარეშე მოსვლა, მოსმენა, კითხვების დასმა და ჩართვა.
ერთ-ერთმა ქალმა თქვა: „პირველად მოვედი შეხვედრაზე ისე, რომ ბავშვზე არ ვნერვიულობდი. ეს ძალიან ბევრს ნიშნავს.“
როდესაც ქალი არ არის დაძაბული, ის უკეთ ისმენს, უკეთ ფიქრობს, უკეთ იღებს გადაწყვეტილებას.
წყალტუბო, კოპიტნარი - სივრცე, რომელიც მანამდე არ არსებობდა
კოპიტნარის დევნილთა კომპაქტურ დასახლებაში შეიქმნა არაფორმალური საგანმანათლებლო სივრცე ქალებისა და ახალგაზრდებისთვის. ადგილი, რომელიც მანამდე თემში არ არსებობდა. ეს არ არის უბრალოდ ოთახი. ეს არის სივრცე, სადაც უკვე შესაძლებელია:
ერთ-ერთმა მონაწილემ აღნიშნა: „ჩვენ აქამდე ასეთი ადგილი არ გვქონდა, სადაც შეგვეძლო ერთად შევკრებილიყავით და რაღაც ახალი გვესწავლა.“
ნელ-ნელა ეს სივრცე იქცა სოციალური მხარდაჭერის კერად. ადგილად, სადაც ქალებსა და ახალგაზრდებს შეუძლიათ არა მხოლოდ სწავლა, არამედ ერთმანეთის მხარდაჭერაც.
„როცა ქალს აქვს ინფორმაცია, უნარი და სივრცე, მას აქვს არჩევანი. სწორედ არჩევანია ის, რაც ამცირებს იძულებითი მიგრაციის რისკს,“ - თეა გოლეთიანი, ფასილიტატორი.
ათივე სამიზნე მუნიციპალიტეტის ქალებთან Zoom პლათფორმის გამოყენებით დამატებით ჩატარდა ვორქშოფები ციფრულ უსაფრთხოებასა და მიგრაციის საკითხებზე.
შეხვედრებზე განიხილეს:
ინიციატივების შედეგად:
როდესაც ვსაუბრობთ ქალთა გაძლიერებაზე, ხშირად გვგონია, რომ ეს არის დიდი პროგრამები, დიდი დაფინანსება, დიდი ცვლილებები.
მაგრამ სინამდვილეში ცვლილება ხშირად იწყება ძალიან პატარა ნაბიჯით:
ეს ინიციატივები არ ეუბნება ქალს, რა უნდა გააკეთოს. ის ეუბნება: შენ შეგიძლია აირჩიო, შენ შეგიძლია დარჩე, შენ შეგიძლია წახვიდე, მაგრამ ახლა შენ გაქვს ინფორმაცია, უნარი და მხარდაჭერა. სწორედ აქ ჩნდება ის მთავარი განსხვავება, როცა გადაწყვეტილება აღარ არის იძულებითი, არამედ ის ხდება გააზრებული.
[1] რატომ მიდიან ქალები? ქალთა მიგრაციის გამომწვევი მიზეზების გენდერული განზომილება უფლებრივი მდგომარეობის, სოციალური ფაქტორებისა და ინტერსექციური მოწყვლადობის ჭრილში, გვ.3; ქალთა ფონდი „სოხუმი“, 2025 - https://fsokhumi.ge/index.php/ka/publikacia/informatia-zaladobis-tsinaagmdeg/item/15769-2025-07-08-16-30-02
ვანში და თერჯოლაში ახალგაზრდული ჯგუფები და პედაგოგები ჩაერთნენ საინფორმაციო კამპანიებში და თანდათან იქცნენ თემში ცვლილების გამტარებად.
სკოლაში ჩატარებულ შეხვედრებზე საუბარი შეეხო:
- მიგრაციის სოციალურ გავლენებს
- ძალადობის პრევენციას
- სერვისებზე წვდომას
- უსაფრთხო კომუნიკაციას
ერთ-ერთმა პედაგოგმა აღნიშნა: „როცა უკეთ ვხვდებით ბავშვის ემოციურ მდგომარეობას, სხვანაირად ვესაუბრებით, უფრო ფრთხილად და ყურადღებით.“
ამ მუშაობის შედეგად თემში გაჩნდა ის, რაც ადრე ნაკლებად იყო გამოკვეთილი - კოლექტიური ზრუნვა.
სამშობლოში დარჩენილი მოზარდები უფრო თამამად საუბრობენ საკუთარ განცდებზე, პედაგოგები უფრო ყურადღებით აკვირდებიან მათ მდგომარეობას,
ოჯახები კი უფრო შეგნებულად ინარჩუნებენ კავშირს მიგრანტ მშობლებთან.
ნელ-ნელა ჩნდება ნდობა და უსაფრთხოების განცდა, რომელიც ბავშვისათვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დაცვაა.
„ჩვენი მუშაობის შედეგად თემში გაჩნდა ადამიანების ჯგუფები, რომლებიც უკვე თვითონ აგრძელებენ მხარდაჭერას - პედაგოგები, ბებიები, ახალგაზრდები. ეს ნიშნავს, რომ დახმარება აღარ არის ერთჯერადი, ის ხდება ყოველდღიური პრაქტიკა,“ - გურანდა გვანცელაძე
V. ქალთა გაძლიერება, სივრცეები და შესაძლებლობები
ჩვენი თითოეული ინიციატივა იქ დაიწყო, სადაც ქალები ხშირად პაუზდებიან, არჩევანის არქონის წერტილში. თეა გოლეთიანის ინიციატივები გამოირჩეოდა პრაქტიკული და კომპლექსური ხასიათით.
როდესაც ქალი ამბობს, რომ წასვლა უნდა, ხშირად ეს არ არის მხოლოდ სურვილი.
ეს არის პასუხი იმ რეალობაზე, სადაც:
- არ არის სამუშაო ადგილი,
- არ არის ინფორმაცია,
- არ არსებობს მხარდაჭერის სივრცე.
სენაკი - ქალების გაძლიერება უნარებითა და ინფორმაციით
სენაკში ორ ქალს მიეცა შესაძლებლობა შეესწავლათ მანიკურის პროფესია. ორი ადამიანი თითქოს მცირე რიცხვია, მაგრამ სინამდვილეში ეს არის ორი ისტორია, სადაც ქალებს პირველად გაუჩნდა არჩევანის გაკეთების შესაძლებლობა.
ერთ-ერთმა მონაწილემ გვითხრა: „აქამდე ვფიქრობდი, რომ ერთადერთი გზა იყო წასვლა. ახლა ვიცი, რომ შემიძლია აქვე ვიმუშაო და საკუთარი შემოსავალი მქონდეს. ეს ჩემთვის ძალიან დიდი მხარდაჭერაა.“
ტრენინგი არ დასრულებულა ცოდნით. ქალებს გადაეცათ ინვენტარიც, რაც მათ საშუალებას აძლევს საკუთარი მცირე საქმიანობა დაიწყონ.
ეს არის მნიშვნელოვანი განსხვავება, რადგან ის ცვლის ქალის მდგომარეობას, მას აღარ აქვს მხოლოდ ერთი გამოსავალი (წასვლა), არამედ ჩნდება ალტერნატივა საკუთარ თემში, რაც ამცირებს იძულებითი მიგრაციის რისკს და ზრდის მის ეკონომიკურ და პირად დამოუკიდებლობას: ცოდნა → პრაქტიკა → შემოსავალი → სტაბილურობა.
ზუგდიდის მუნიციაპლიტეტი - როცა ინფორმაცია ქალებისათვის ხელმისაწვდომია
ზუგდიდში შეხვედრები ჩატარდა არა ცენტრში, არამედ ქალაქს მოშორებულ თემებში: ხურჩაში, კახათში, შამგონაში. იქ, სადაც ხშირად ინფორმაცია საერთოდ ვერ აღწევს.
60-ზე მეტ ქალთან შეხვედრა არ იყო უბრალოდ ლექცია, დისკუსია და ა.შ. ეს იყო მსჯელობა იმაზე, რა ქმედითი მხარდამჭერი და გამაძლიერებელი სერვისები არსებობს აქ და ახლა.
ერთ-ერთმა მონაწილემ თქვა: „ჩვენთან იშვიათად მოდის ვინმე და ასე გვიხსნიდეს ყველაფერს. აქ გავიგე პირველად, რომ დახმარება არსებობს და შეიძლება მივმართო შესაბამის უწყებას.“
ინფორმაცია ამ შემთხვევაში არ არის მხოლოდ ცოდნა. ეს არის წვდომა გადაწყვეტილებაზე. ინფორმაციის მეტად ხელმისაწვდომობისათვის ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ქალებს ფონდი „სოხუმისგან“ გადაეცათ პრინტერი კომბაინი, საინფორმაციო ფურცლების დასაბეჭდად და გასავრცელებლად.
წალენჯიხა - როცა სივრცე ქმნის შესაძლებლობას
წალენჯიხაში პრობლემა ძალიან მარტივი იყო, მაგრამ არსებითი: ქალებს არ შეეძლოთ შეხვედრებზე დასწრება, რადგან ბავშვებთან დამტოვებელი არ ჰყავდათ.
ამაზე საპასუხოდ შევქმენით ბავშვთა მეგობრული სივრცე ბიბლიოთეკაში.
მარტივი, თბილი, უსაფრთხო კუთხე. სწორედ ამ პატარა სივრცემ გახსნა დიდი შესაძლებლობა: ქალებმა პირველად შეძლეს სტრესის გარეშე მოსვლა, მოსმენა, კითხვების დასმა და ჩართვა.
ერთ-ერთმა ქალმა თქვა: „პირველად მოვედი შეხვედრაზე ისე, რომ ბავშვზე არ ვნერვიულობდი. ეს ძალიან ბევრს ნიშნავს.“
როდესაც ქალი არ არის დაძაბული, ის უკეთ ისმენს, უკეთ ფიქრობს, უკეთ იღებს გადაწყვეტილებას.
წყალტუბო, კოპიტნარი - სივრცე, რომელიც მანამდე არ არსებობდა
კოპიტნარის დევნილთა კომპაქტურ დასახლებაში შეიქმნა არაფორმალური საგანმანათლებლო სივრცე ქალებისა და ახალგაზრდებისთვის. ადგილი, რომელიც მანამდე თემში არ არსებობდა. ეს არ არის უბრალოდ ოთახი. ეს არის სივრცე, სადაც უკვე შესაძლებელია:
- ისწავლო და გაიგო ახალი
- იკითხო და დასვა შეკითხვები
- შეხვდე სხვებს და გაიზიარო გამოცდილება
- და იგრძნო, რომ მარტო არ ხარ
ერთ-ერთმა მონაწილემ აღნიშნა: „ჩვენ აქამდე ასეთი ადგილი არ გვქონდა, სადაც შეგვეძლო ერთად შევკრებილიყავით და რაღაც ახალი გვესწავლა.“
ნელ-ნელა ეს სივრცე იქცა სოციალური მხარდაჭერის კერად. ადგილად, სადაც ქალებსა და ახალგაზრდებს შეუძლიათ არა მხოლოდ სწავლა, არამედ ერთმანეთის მხარდაჭერაც.
„როცა ქალს აქვს ინფორმაცია, უნარი და სივრცე, მას აქვს არჩევანი. სწორედ არჩევანია ის, რაც ამცირებს იძულებითი მიგრაციის რისკს,“ - თეა გოლეთიანი, ფასილიტატორი.
VI. ციფრული უსაფრთხოება და მიგრაცია
ათივე სამიზნე მუნიციპალიტეტის ქალებთან Zoom პლათფორმის გამოყენებით დამატებით ჩატარდა ვორქშოფები ციფრულ უსაფრთხოებასა და მიგრაციის საკითხებზე.
შეხვედრებზე განიხილეს:
- როგორ ამოიცნონ ონლაინ თაღლითობა და ყალბი შეთავაზებები;
- როგორ დაიცვან საკუთარი პერსონალური მონაცემები;
- როგორ გადაამოწმონ სამუშაო შეთავაზებები საზღვარგარეთ;
- რა რისკებს შეიძლება შეიცავდეს არალეგალური მიგრაცია;
- სამშობლოში დაბრუნებულ მიგრანტთა მხარდაჭერისა და საგრანტო პროექტები, როგორც IOM-ის, ასევე სახელმწიფო სერვისების შესახებ.
VII. რა შეიცვალა თემებში
ინიციატივების შედეგად:
- გაძლიერდა თემის შიგნით მხარდაჭერა
- გაიზარდა ქალთა ჩართულობა
- გაჩნდა ახალი სივრცეები
- გაძლიერდა მშობელ-შვილური კავშირები
- გაიზარდა ინფორმირებულობა და უსაფრთხოების შეგრძნება
რატომ არის ეს ყველაფერი მნიშვნელოვანი?
როდესაც ვსაუბრობთ ქალთა გაძლიერებაზე, ხშირად გვგონია, რომ ეს არის დიდი პროგრამები, დიდი დაფინანსება, დიდი ცვლილებები.
მაგრამ სინამდვილეში ცვლილება ხშირად იწყება ძალიან პატარა ნაბიჯით:
- უნარი
- სივრცე
- ინფორმაცია
- მხარდაჭერა
და ბოლოს, ყველაზე მნიშვნელოვანი
ეს ინიციატივები არ ეუბნება ქალს, რა უნდა გააკეთოს. ის ეუბნება: შენ შეგიძლია აირჩიო, შენ შეგიძლია დარჩე, შენ შეგიძლია წახვიდე, მაგრამ ახლა შენ გაქვს ინფორმაცია, უნარი და მხარდაჭერა. სწორედ აქ ჩნდება ის მთავარი განსხვავება, როცა გადაწყვეტილება აღარ არის იძულებითი, არამედ ის ხდება გააზრებული.
[1] რატომ მიდიან ქალები? ქალთა მიგრაციის გამომწვევი მიზეზების გენდერული განზომილება უფლებრივი მდგომარეობის, სოციალური ფაქტორებისა და ინტერსექციური მოწყვლადობის ჭრილში, გვ.3; ქალთა ფონდი „სოხუმი“, 2025 - https://fsokhumi.ge/index.php/ka/publikacia/informatia-zaladobis-tsinaagmdeg/item/15769-2025-07-08-16-30-02